«Ӧ» коми шыпаслы паметник

Материал из Wikipedia
Перейти к навигации Перейти к поиску
"Ӧ" шыпаслы паметник Сыктывкарса коми культура шӧрин водзын (2011 во, лӧддза-номъя тӧлысь)

«Ӧ» коми шыпаслы паметник – гранитысь вӧчӧм паметник, кодӧс сувтӧдӧма Коми Республикаса юркарын Сыктывкарса коми культура шӧрин водзын да восьтӧма 2011-ӧд вося лӧддза-номъя тӧлысь 12 лунӧ, кор Сыктывкарын пасйисны юркарлысь да Россия лунъяс.

История[веськӧдны | править код]

«Ӧ» коми шыпаслы паметник сувтӧдӧм йылысь мӧвп медводдзаысь юргис 2008-ӧд воын. Сэки «Коми войтыр» ӧтмунӧмысь Сыктывкарса юкӧнлӧн (веськӧдлысь – М. В. Кузьбожева) чукӧртчӧм вылын вӧлi бӧрйӧны вӧзйӧмъяс, кыдзи пасйыны 2009-ӧд воын Коми кыв во. Ӧльӧш Рассыхаев вӧзйис вӧчны да сувтӧдны «Ӧ» коми шыпаслы паметник. Медшӧр помкаыс вӧлi сыын, медым нӧшта ӧтчыдысь йӧзсӧ туйдыны ыджыд мытшӧд вылӧ, кодi йитчӧма «ӧ» шылӧн юргӧмкӧд. Роч йӧз сёрниын «ӧ» шысӧ тшӧкыда кедзовтӧны сы вӧсна, мый велавтӧгыд сiйӧс сьӧкыд шуны. А роч гижӧдъясын тайӧ шысӧ нӧшта на ёна дзескӧдӧны – сы пыдди пасйӧны либӧ «о» шыпас либӧ вежӧны «э» вылӧ. Сэк жӧ, «ӧ» шы тшӧкыда паныдасьлӧ коми сёрниын. Тайӧ лои аслыспӧлӧс шыпасӧн, кытысь кылӧ коми руыс, коми войтырлӧн асшӧрлуныс.

«Коми войтыр» öтмунöмысь Сыктывкарса юкöнлöн чукöртчöм вылын вöлi сёрни и паметник сувтöдан ин йылысь. Вöлi некымын вöзйöм: Искусствояс гимназия, Национальнӧй гимназия, Юркарса коми культура шöрин водзын.

2008-ӧд вося коми войтырлöн быд вося карса конференция вылын вöлi вынсьöдöма Пошмуöм (Резолюция), кытчö пыртöма Сыктывкарса веськöдланiн (администрация) дорö вöзйöм – «Ӧ» шыпаслы паметник вöчöм могысь нуöдны карса конкурс. Карса администрация татшöм уджас эз босьтчы.

2008 воын жö «Коми войтыр» öтмунöмысь Сыктывкарса юкöн вöлi кöсйö юöртны «Ӧ» паметник вöчöмлы асшöра сьöм чукöртöм йылысь. Кöсйисны дасьтыны 50, 500 да 5000 шайта билетъяс, а сьöм сетысьяслысь нимъяссö пасъявны торъя небöгö, кодöс сэсся сетны музейö пыр видзöм вылö.

«Ö» коми шыпаслы паметник сувтöдöм йылысь вöзйöмыс эз пыр Коми Республикаын Коми кыв во пасъян уджтасö. Сьöм сiдзжö абу вöлi чукöртöма. Помкаыс сыын, мый некодлы лои босьтчыны тайö уджас.

2009 воын коми войтырлöн быд вося карса конференция вылын вöлi вынсьöдöма мöд Пошмуöм. Сэнi шыöдчöма Коми Республикаса культура министерствоö сы могысь, медым финн-йöгра скульпторъяслöн Войтыркостса симпозиум уджтасö пыртны «Ӧ» паметник вöчöм.

2010 воын моз тӧлысьлöн 10–25 лунъясö Сыктывкарын нуöдiсны финн-йöгра скульпторъяслысь IV Войтыркостса восьса пленэр – «Финн-йöгра мир. Тшöтш». Сыктывкарса университетысь велöдысь, скульптор Александр Выборов кöсйысис вöчны гранитысь «Ӧ» коми шыпаслы паметник. Гранитсö вöлi вайöма 2002 воын на Уралысь. Вöчасьöмас сiйö босьтчис пленэр помасигас нин, Урал вылö экспедицияысь локтöм бöрас.

Уджö босьтчытöдз Александр Выборов висьталiс, мый сiйö кöсйöма вöлi шыпассö вöчны розяöн, медым розь пырыс вермисны челядь воськовтны. Но тайö мöвпсьыс эновтчöма.

Скульптор уджсö вöчис тöлысь чöж. Сэк кежлö кöдздöдiс нин, зэрис. Александр Выборов тöдчöдiс, мый тайö паметникыс – гранитысь медводдза сылöн вöчöмтор. Паметник помалöм бöрын шуис, мый «менам уджöй – тайö символ, финн-йöгра войтыр öтувтысь символ».

Паметник вöчöм вылö сьöмсö вичмöдiсны кык сенатор – Владимир Торлопов да Евгений Трофимов.

Паметниксö вöчöм бöрын «Ӧ» шыпас сулалiс Коми Республикаса Национальнöй галереялöн мыш саяс. «Коми войтыр» öтмунöмлöн Сыктывкарса представительство шыöдчис Юркарса администрацияö, медым лэдзисны сувтöдны « Ӧ» шыпаслы паметниксö Юркарса коми культура шöринö. Карса мэр чöв олiс. Öтуввезйыс паськалiс сёрни сы йылысь, мый сiйö керкаса олысьяс, кöнi меститчö Коми культура шöрин, мунöны талы паныд. Карса чина войтыр пиысь кодкö шуöма, мый паметникыслöн некутшöм дон абу.

2011-ӧд во пансигӧн Финн-йöгра портал нуöдiс гöлöсуйтöм, медым тöдмавны, кытчö йöзыс кöсйöны сувтöдны паметниксö. Гöлöсуйтöм петкöдлiс, мый унджыкöн кöсйöны аддзыны паметниксö Сыктывкарса коми культура шöрин водзын.

2011-ӧд вося лӧддза-номъя тӧлысь 9-ӧд лунӧ «Ö» коми шыпаслы паметник сувтӧдӧма Сыктывкарын Юркарса коми культура шöрин водзын.

2011-ӧд вося лӧддза-номъя тӧлысь 12-ӧд лунӧ, кор Сыктывкарын пасйисны юркарлысь да Россия лунъяс, карса мэр Иван Поздеев восьтiс паметниксö.

2015-ӧд воын паметникӧ вӧлі пуктӧма неыдыдж пӧв, кӧні гижӧма, мый монументсӧ сувтӧдӧма «Коми войтыр» ӧтмунӧмлӧн водзмӧстчӧмӧн; "Ӧ" — тайӧ анбурын 18-ӧд шыпас, медводдзаысь коми кывъяс гижигӧн сійӧн вӧдитчӧма Г. Ф. Миллер XVIII-ӧд нэм шӧрын.

Ӧшмӧсъяс[веськӧдны | править код]

Ыстӧдъяс[веськӧдны | править код]