Батиев Дмитрий Александрович

Материал из Wikipedia
Батиев Дмитрий Александрович семьякӧд

Батиев Дмитрий Александрович (18961941) – Коми асшöр обласьт лöсьöдны вöзйысь.

Олан туй[веськӧдны | править вики-текст]

Москваын удж[веськӧдны | править вики-текст]

  • 1920, вӧльгым тӧлысь 1 лун – Д.Батиевӧс командируйтісны Москваӧ. Наркомнацлӧн коллегия индӧ сійӧс Наркомнац бердын Коми представительствоӧн веськӧдлысьӧн. Зыряна юкӧд водзмӧстчис Усть-Сысольскын Коми муын медводдза вылыс тшупӧда велӧдчанін – народнӧй велӧдӧмлӧн институт – восьтӧмын. Сэсся Д.Батиев дасьтіс ВЦИК-лӧн президиумӧ да Наркомнацӧ докладъяс, кӧні гӧгӧрвоӧдіс Коми му торъя мутасӧ торйӧдӧм коланлун йылысь.
  • 1921, тӧвшӧр тӧлысь 9 лун – Дмитрий Александрович сёрнитіс Коми асвеськӧдлан республика лӧсьӧдӧм йылысь докладӧн, кӧні шуис: «В виду территориальной отдаленности народа коми от центра РСФСР не имеется никакой возможности учесть все нужды данного народа, не зная уклада его жизни, языка, культурного и экономического уровня, поэтому надо дать полную возможность на самоопределение и все права народу коми для выделения в отдельную самостоятельную единицу». Асвеськӧдлан республикаӧ Батиев вӧлі кӧсйӧ пыртны Усть-Сысольск уезд, Яренск да матысса уездъясысь коми вӧлӧсьтъяс, Перымса коми вӧлӧсьтъяс, Большеземельскӧй да Малоземельскӧй тундраяс, Улыс Печора, Войвыв Йиа океанысь матысса діяс, Улыс Об, кӧні вӧліны коми сикт-грездъяс. Индӧм муяссьыс Съездса делегатъяс мунісны паныд сӧмын Республикаын национальнӧй армия лӧсьӧдӧмлы.
  • 1921, косму тӧлысь 25 лун – Д.Батиев аслас мӧвпъясӧн юксис Москваын Наркомнацын. Сэні сёрнитіс Сталин, коді шуис, мый Коми му колӧ торйӧдны, но оз кыдзи республика, а кыдзи асвеськӧдлан обласьт. 1921 вося ода-кора тӧлысь 5 лунӧ ВЦИК-лӧн президиум кӧсйысис лӧсьӧдны Коми асвеськӧдлан обласьт, а 1921 вося ода-кора тӧлысь 12 лунӧ вынсьӧдіс Наркомнац бердын Коми асвеськӧдлан обласьтлысь представительство, веськӧдлысьӧн индіс Д.Батиевӧс, а вежысьӧн – Г. Молодцоваӧс. Том веськӧдлысьлы ковмис разьны уна гӧрӧд, на лыдын - Коми муӧ оборудование, сёян-юан да бурдӧдчанъяс вайӧм. Колана чина войтыркӧд йитӧдъяс лӧсьӧдігӧн Д.Батиевӧс суклялісны, сійӧс вӧтлісны партияысь да вештісны уджсьыс. вӧльгым тӧлысь 29 лунӧ сійӧс пуксьӧдісны Лубянка тюрьмаӧ, кытысь сійӧс лэдзисны кык да джын тӧлысь пукалӧм бӧрын. Мыжсӧ эз аддзыны да 1922 вося сора тӧлысьын делӧсӧ вӧлі тупкӧма.
  • 1922, лӧддза-номъя тӧлысь – Дмитрий Батиев воис Гам сиктӧ, кӧні лӧсьӧдіс пуӧн вӧдитчысьяслысь районса котыр, а сійӧс бӧрйисны веськӧдлысьӧн.
  • 1923, лӧддза-номъя тӧлысь – Коми обласьтса пуӧн вӧдитчысьяслӧн I съезд вылын Д.Батиевӧс вӧлі бӧрйӧма тайӧ котырыслӧн обласьтса правлениеӧн веськӧдлысьӧн да облпрофсоветлӧн президиумӧ пырысьӧн.

Коми му туялан котырын[веськӧдны | править вики-текст]

  • 1924-1925 – Д.Батиев пырӧдчӧ Коми му туялан котырлӧн уджӧ.
  • 1927, урасьӧм тӧлысь – Д.Батиев лоӧ краеведениелӧн СССР-са шӧр бюроӧ пырысьӧн.
  • 1930, ода-кора тӧлысь – сійӧ ветліс Москваӧ чужан му туялысьяслӧн Ставсоюзса конференции вылӧ. Та бӧрын кутісны усьласьны чужан му туялысьяс вылӧ, весавны чужан му туялан котыръяс «буржуазнӧй национал-шовинизмысь». 58 статья серти пуксьӧдісны татшӧм туялысьясӧс, кыдзи Илля Вась, А.Чеусов, Сергей Попов, А.Мартюшов.
  • 1933 – арестуйтісны кыдзи «национал-шовинистӧс» да «буржуазнöй шовинистӧс».
  • 1937 – пукалінысь воис Сыктывкарӧ, сэсся муніс Кардорӧ, кӧні сійӧс 1937 вося арнас бара арестуйтісны.
  • 1941, вӧльгым тӧлысь 22 лун – лыйлісны.
  • 1989 — Батиевӧс реабилитируйтісны.

Ӧшмöсъяс[веськӧдны | править вики-текст]

Видзӧдӧй тшӧтш[веськӧдны | править вики-текст]

Ыстӧдъяс[веськӧдны | править вики-текст]