Перым Коми кытш

Материал из Wikipedia
Перым Коми кытш
Канпас
Coat of arms of the Komi-Permyak Okrug.svg
Дӧрапас
Flag of Permyakia.svg
Юралысь Виктор Рычков
Каналан кывъяс Перым Коми, роч
Перым Коми кытш мусерпасын
Телефон код +7 34-260
Автомобиль код 59
Официал сайт

Перым Коми кытш (рочӧн Ко́ми-Пермя́цкий о́круг Пермского края) — Роч Федерацияын аслыссяма статуса мутас, пырӧ Перым крайӧ. Куйлӧ Урал водзын, Кама йылын. Тайӧ коми войтырлӧн чужанін. Коми йӧзыслӧн мӧд чужан му — Коми Республика, куйлӧ Коми кытшсянь войвылынджык.

Перым Коми кытшлӧн ыдждаыс – 32,77 сюрс км².

Олысь лыд – 127 сюрс морт (2009) (132824 морт 2005 воын), на пöвстысь комияс – 60,2%.

Веськӧдлан шӧрин – Кудымкар. Кытшас 6 район: Гайна, Кӧс, Кӧч, Кудымкар, Юрла да Юсьва. Перымса Коми кытшын дзик ӧти кар — Кудымкар, ӧти кар овмӧдчӧмин — Пожва, 30 сикт, 66 посёлок да 590 грезд.

Перымса Коми кытш артмӧма 1925 вося урасьӧм 26 лунӧ. Медводз вӧлі пырӧ Урал (Свердловск) обласьтӧ, а 1938 во бӧрын – Перым (Молотов) обласьтӧ.

1993-2005 воясӧ вӧлі Роч Федерациялӧн асшӧр субъектӧн, шусис Перымса Коми асвеськӧдлан кытш.

2005 вося ӧшым тӧлысь 1 лунсянь, асъюралӧмсӧ воштӧм вӧсна, Коми кытшыс лоис аслыссяма статуса мувывторӧн выльысь артмӧм Перым муын.

Перым Коми кытшын веськӧдлӧ Перымсянь индӧм министр. Сылӧн эм аслас веськӧдланін, рочӧн шусьӧ Перым Коми кытшлӧн делöяс серти министерство. Медводдза министрӧн 2005-2008 воясӧ вӧлі Валерий Баяндин. 2008 во помсянь 2012 воӧдз Коми кытшӧн веськӧдліс Игорь Быкариз, 2012 вося лӧддза-номъя тӧлысьсянь веськӧдлӧ Виктор Рычков.

Перым Коми кытш олӧ Урал кад серти: муюгыд (Гринвич) кад + 5 час (гожӧмнас + 6 час), Мӧсква кад + 2 час.

Коми кытшын сьӧм – роч шайт (руб). 1 шайт = 100 ур.

Перым коми войтыр олӧны вӧр лэдзӧмӧн, тшак-вотӧс чукӧртӧмӧн да йӧв-яй вузалӧмӧн.

Коми кытшын абу кӧрт туй. Кудымкарсянь кӧрт туй дiнӧдз (Менделеёв нима станцияӧдз) колӧ мунны 100 км.

Ним[веськӧдны]

Перым Коми кытш рочӧн шусьӧ Коми-Пермяцкий округ Пермского края. Татӧн олысь войтырыс ассьыс кытшсӧ шуӧны Коми округ. Тайö регионсö медводз вöлi шуӧны Коми (пермяцкӧй) национальнӧй округ, 1937 во бӧрын – Коми-Пермяцкӧй национальнӧй округ, 1977 восянь – Роч муын выль Оланподув (Конституция) лэдзӧм бӧрын, кытшыслӧн нимыс лоис Коми-Пермяцкӧй автономнӧй округ (комиӧн — Перымса Коми асшӧр кытш). Торъя регионлысь асшӧрлун воштӧм бӧрын кытшыслӧн тыр нимыс лоӧ Перым Коми кытш.

Ассьыс нимсӧ кытшыс босьтӧма татӧн важынсянь олысь коми войтырлӧн ним серти, код вӧсна сійӧ и вӧлі лӧсьӧдӧма.

Статус[веськӧдны]

Коми кытш дорын пас

Коми кытшыслы ӧнiя статусcö вӧлі пуктӧма 2007 вося косму тӧлысьö, кор Перым муысь Оланпас лэдзан ӧксян (Законодательнӧй собраннё) вынсьӧдіс Перым мулысь Устав.

Сы серти Коми кытшыслӧн мутасыс (территория) кольӧ сы ыджда жӧ, мый ыджда вӧлі Перым мукӧд ӧтлаасьтӧдз.

Перым Коми кытшын артмӧдӧма ӧти мандата кык бӧрйысян кытш. Перым муса юралысьлысь шуӧмъяссӧ Коми кытшын пӧртӧ олӧмӧ Перым Коми кытшса делӧяс серти министерство. Сійӧн веськӧдлӧ Перым муысь министр, кодi лоӧ Коми кытшын юралысьӧн.

Уставлӧн 42 параграф серти Перым му (государство) нимсянь веськӧдлан органъяслы колӧ лӧсьӧдны уджнысӧ сідз, медым перым коми войтырлӧн сӧвмис кыв, лов культура да этнос.

Перым Коми кытшын каналан кылӧн лоӧ роч кыв. Сыкӧд ӧтлаын веськӧдлан керкаясын позьӧ сёрнитны и комиӧн (Перым коми кыв вылын).

Юклӧм[веськӧдны]

Перым Коми кытш

Перым Коми кытшӧ пырӧ квайт район да ӧти кар.

Район ним Ыджда

(км²)

Олысь лыд

(сюрс морт)

Кымын

оланiн

Юрсикт
Гайна район 14928 21 51 Гайна
Кӧс район 3462 10 61 Кӧс
Кӧч район 2700 12,3 79 Кӧч
Кудымкар район 4741 29,9 295 Кудымкар
Юрла район 3831 12,2 94 Юрла
Юсьва район 3100 29,5 166 Юсьва

Коми районъясӧн лыддысьӧны Гайна, Кӧс, Кӧч, Кудымкар да Юсьва, дзик роч районӧн — Юрла.

Войвыв районъяс лыдӧ пырӧны Гайна, Кӧс, Кӧч да Юрла районъяс, лунвыв районъясӧн лоӧны – Кудымкар да Юсьва.

География[веськӧдны]

Permyakia03.png

Перым Коми кытш куйлӧ Рочмуын Европа юкӧнас, Урал керӧссянь рытланьын, Кама йылын. Перым муын кытшыс куйлӧ рытыввойвылын.

Кытш олӧ IV час отын, Мӧсквакӧд торъялӧм — +2 час.

Мувывтор

Муыслӧн ыджда 32,77 сюрс км², Перым мулӧн 20,4%. Коми кытш ыджыдджык сэтшӧм канмуясысь, кыдзи Албания, Армения да Бельгия.

Перым Коми кытшлӧн войвывсянь лунвывланьӧ кузьтаыс 280 км, рытыввывсянь асывланьӧ — 180 км.

Кытш куйлӧ вывтасiна паськыдъясын. Сылӧн медвылыс чут: войвылын 61°04′ о. п., 52°52′ а. к., лунвылын 58°33′ о. п., 54°47′ а. к., рытыввылын 69°32′ о. п., 51°47′ а. к., асыввылын 59°15′ о. п., 56°15′ а. к.

Войвылас кытшыскӧд орччӧн куйлӧ коми йӧзыслӧн мӧд чужан му — Коми Республика, рытыввылас — Киров обласьтлӧн Камакатыд да Зюзьдін районъяс, лунвылын — Перым муысь Сива, Карагай да Ильинскӧй районъяс, асыввылын — Перым муысь Добрянка, Усоллё, Совкар да Чердiн районъяс.

Дöрапас да канпас[веськӧдны]

Coat of arms of the Komi-Permyak Okrug.svg

Войтыр[веськӧдны]

История[веськӧдны]

Политика[веськӧдны]

Овмӧс[веськӧдны]

Культура[веськӧдны]

Религия[веськӧдны]

Велӧдӧм[веськӧдны]

Дзоньвидзалун[веськӧдны]

Спорт[веськӧдны]

Видзӧд сідзжӧ[веськӧдны]

Ӧтуввез[веськӧдны]

Ӧшмӧсъяс[веськӧдны]

Ыстӧдъяс[веськӧдны]


Регионъяс Рочмуын Рочму дöрапас
Республикаяс: Адыгея | Алтай | Башкортостан | Бурятия | Войвыв Осетия | Дагестан | Ингушетия | Кабарда-Балкария | Калмыкия | Карачай-Черкесия | Карелия | Коми | Мари Эл | Мордовия | Тотараму | Тува | Удмуртия | Хакасия | Чечня | Чувашия | Якутия
Ладоръяс: Алтай | Байкал сайын | Камчатка | Краснодар | Красноярск | Перым | Саридздор | Ставрополь | Хабаровск
Обласьтъяс: Амур | Астрахань | Белгород | Брянск | Владимир | Волгоград | Воронеж | Вӧлӧгда | Вылькар | Иваново | Иркутск | Калининград | Калуга | Кардор | Кемерово | Киров | Кострома | Курган | Курск | Ленинград | Липецк | Магадан | Макаръя | Мӧскуа | Мурманск | Новосибирск | Омск | Оренбург | Орёл | Пенза | Псков | Ростов | Рязань | Самара | Саратов | Сахалин | Свердловск | Смоленск | Тамбов | Тверь | Томск | Тула | Тюмень | Ульяновск | Челябинск | Ярославль
Федерал каръяс: Мӧскуа | Петыркар
Асъюралан обласьт: Еврей
Асъюралан кытшъяс: Ханты-Вӧгул | Чукоткаса | Ямал-Яран | Яран
Национал кытшъяс: Агин Бурят кытш | Ордындін Бурят кытш | Перым Коми кытш | Коряк кытш
Федерал кытшъяс:
Волгадор | Из | Лунвыв | Рытыв-Вой | Сибир | Шӧркост | Ылыс Асыввыв