Крымтотара кыв

Материал из Wikipedia
Crymean Tatar lang.png

Крымтотара кыв (qırımtatar tili, къырымтатар тили) тайӧ тюрк кыв, матіса турок кывлань. Крымын каналан кыв украин- да рочкӧд.

Крымтотара анбур[веськӧдны]

Латин[веськӧдны]

Bağçasaray Devlet Tarihiy-Medeniy Qoruması.jpg
1928 1997 1928 1997 1928 1997
A a A a Ь ь I ı R r R r
B ʙ B b K k K k S s S s
C c C c Q q Q q Ş ş Ş ş
Ç ç Ç ç Ƣ ƣ Ğ ğ T t T t
D d D d L l L l U u U u
E e E e M m M m Y y Ü ü
F f F f N n N n V v V v
G g G g Ꞑ ꞑ Ñ ñ X x H h
H h H h O o O o Z z Z z
I i İ i Ɵ ө Ö ö Ƶ ƶ J j
J j Y y P p P p  â

Кирилл[веськӧдны]

Crimean Tatar language on airport bus, Simferopol.JPG

Аа Бб Вв Гг ГЪгъ Дд Ее Ёё Жж Зз Ии Йй Кк КЪкъ Лл Мм Нн НЪнъ Оо Пп Рр Сс Тт Уу Фф Хх Цц Чч ДЖдж Шш Щщ Ъъ Ыы Ьь Ээ Юю Яя

Араб[веськӧдны]

Crimean Tatar language.JPG
торъя помын шӧрын водзын ним латин
elif a, â
hemze -
be b, p
pe p
te t
se s
cim c
çim ç
ha -
h
dal d
zel z
re r
ze z
je j
sin s
şin ş
sad s
ﺿ dad d, z
t
z
ayn -
ğayn ğ
fe f
qaf q
kef
(kef-i arabiy)
k (g, ñ)
gef
(kef-i farsiy)
g
nef
(kef-i nuniy, sağır kef)
ñ
lâm l
mim m
nun n
vav v, o, ö, u, ü
he -, e, a
lâm-elif la, lâ
ye y, ı, i

Грамматика[веськӧдны]

Эмакыв[веськӧдны]

Эмакывлӧн крымтотара кывйын эм кык лыд, уна лыдлӧн суффиксъяс -lar да -ler; квайт (важӧн сизим) вежлӧг:

Крымтотара ним, юалӧмъяс Вежӧртас, юалӧмъяс Пример Вуджӧдӧм
Baş keliş (Kim? Ne?) Нимтан (Мый? Коді?) insan- морт
Saiplik kelişi (Kimniñ? Neniñ?) Асалан (Мыйлӧн? Кодлӧн?) insan-nıñ мортлӧн
Tüşüm kelişi (Kimni? Neni?) Керан (Мыйсӧ? Кодӧс?) insan-ğa мортӧс
Doğrultuv kelişi (Kimge? Nege? Qayda?) Сетан-Пыран-Матыстчан (Мыйлы? Кодлы? Мыйӧ? Кодӧ? Мыйлань? Кодлань? Кытчӧ?) insan-nı мортлы, мортлань, мортӧ
Yer kelişi (Kimde? Nede? Qayda? Ne yerde?) Ина (Мыйын? Кодын? Кӧни?) insan-da мортын, мортлӧн (эм)
Çıkış kelişi (Kimden? Neden? Ne yerden? Kimnen? Nenen?) Босьтан-Петан-Ылыстчан-Ӧтувтан (Мыйлысь? Кодлысь? Мыйысь? Кодысь? Мыйсянь? Кодсянь? Кысянь? Мыйкӧд? Кодкӧд?) insan-dan мортсянь, мортысь, морткӧд

Сизимӧд вежлӧг вӧлі Керанторъя: insan-nen — мортӧн.

Индан-асалан суффиксъяс[веськӧдны]

Ӧтка лыд Вуджӧдӧм Уна лыд Вуджӧдӧм
oda-m жырӧй oda-mız жырным
oda-ñ жырыд oda-ñız жырныд
oda-sı жырыс oda-sı / oda-ları жырныс

Морта нимвежтасъяс[веськӧдны]

Ме men Ми biz
Тэ sen Ті siz
Сійӧ o Найӧ olar

Кадакывлӧн вежласьӧм[веськӧдны]

Кадакывъяслӧн кывпод пасъяс: -maq (yazmaq — гижны) да -mek (etmek — вӧчны).

Etmek (вӧчны):

Ӧнія кад

Ӧтка лыд Вуджӧдӧм Уна лыд Вуджӧдӧм
etem вӧча etemiz вӧчам
etesiñ вӧчан etesiz, etesiñiz вӧчанныд
ete вӧчӧ ete, eteler вӧчӧны

Ӧнія кад, соссяна форма

Ӧтка лыд Вуджӧдӧм Уна лыд Вуджӧдӧм
etemeyim ог вӧч etemeymiz огӧ вӧчӧй
etemeysiñ он вӧч etemeysiz, etemeysiñiz онӧ вӧчӧй
etemey оз вӧч etemey, etemeyler оз вӧчны

Колян кад

Ӧтка лыд Вуджӧдӧм Уна лыд Вуджӧдӧм
ettim вӧчи ettik вӧчим
ettiñ вӧчин ettiñiz вӧчинныд
etti вӧчис etti, ettiler вӧчисны

Колян кад, соссяна форма

Ӧтка лыд Вуджӧдӧм Уна лыд Вуджӧдӧм
etmedim эг вӧч etmedik эгӧ вӧчӧй
etmediñ эн вӧч etmediñiz энӧ вӧчӧй
etmedi эз вӧч etmedi, etmediler эз вӧчны

Локтан кад

Ӧтка лыд Вуджӧдӧм Уна лыд Вуджӧдӧм
etecegim вӧча etecekmiz вӧчам
eteceksiñ вӧчан eteceksiz, eteceksiñiz вӧчанныд
etecek вӧчас etecek, etecekler вӧчасны

Локтан кад, соссяна форма

Ӧтка лыд Вуджӧдӧм Уна лыд Вуджӧдӧм
etemeycegim ог вӧч etemeycekmiz огӧ вӧчӧй
etemeyceksiñ он вӧч etemeyceksiz, etemeyceksiñiz онӧ вӧчӧй
etemeycek оз вӧч etemeycek, etemeycekler оз вӧчны

Лыдакывъяс[веськӧдны]

1 - bir
2 - eki
3 - üç
4 - dört
5 - beş
6 - altı
7 - yedi
8 - sekiz
9 - doquz
10 - on
20 - yigirmi
30 - otuz
40 - qırq
50 - elli
60 - altmış
70 - yetmiş
80 - seksen
90 - doqsan
100 - yüz
1000 - biñ

Крымтотараӧн кывбур[веськӧдны]

латин анбурӧн кирилл анбурӧн араб анбурӧн

Vasiyet

Ölsem, meni kömüñiz

Ukraynamnıñ bağrına,

Mezarımnı qazıñız

Qulan çöl toprağına.

Bileyim men qurğannıñ

Köksünde yatqanımnı,

Diñleyim Dneprniñ

Quturıp aqqanını.

Ne vaqıt o duşman qanın

Ukrayna üzerinden

Yuvıp keter… tek o zaman

Turarım men qabrimden —

Dua etip tek o zaman

Çıqarım arş-alâğa,

Oña qadar mende yoqtır

İşanç Alla-Taalâğa.

Meni cıyıp, qalqıñız ve

Üzüñiz buğavlarnı,

Zalım duşman qanı ile

Yuvuñız diyarlarnı,

Ulu, ür bir ailege

Birleşilgen künlerde.

Unutmayıp — eyi söznen

Hatırlañız meni de.

Васиет

Ольсем, мени комюнъиз

Украйнамнынъ багърына,

Мезарымны къазынъыз

Къулан чёль топрагъына.

Билейим мен къургъаннынъ

Коксюнде яткъанымны,

Динълейим Днепрнинъ

Къутурып акъкъаныны.

Не вакъыт о душман къанын

Украйна узеринден

Ювып кетер… тек о заман

Турарым мен къабримден —

Дуа этип тек о заман

Чыкъарым арш-алягъа,

Онъа къадар менде ёкътыр

Ишанч Алла-Таалягъа.

Мени джыйып, къалкъынъыз ве

Узюнъиз бугъавларны,

Залым душман къаны иле

Ювунъыз диярларны,

Улу, урь бир аилеге

Бирлешильген куньлерде.

Унутмайып — эйи сёзнен

Хатырланъыз мени де.

وصيت

اولسەم، مەني كوموڭز

اوكراينامنڭ باغرينه،

مزارمني قازيڭز

قولان چول طوپراغينه.

بيلەيم مەن قورغاننڭ

كوكسونده ياطقانمني،

ديڭلەيم دنەپرنڭ

قوتوريب آققانيني.

نە وقت او دشمن قانين

اوكراينا اوزەريندن

يوب كەتەر… تەك او زمان

طوراريم مەن قابرمدن

دوا اتيب تەك او زمان

چيقاريم آرش آلاغا،

اوڭا قادار مەنده يوقدر

ايشانچ الله تعالی غا.

مەني جيييب، قالقيڭز و

اوزوڭز بوغاولرني،

ظالم دشمن قاني يله

يووڭز ديارلرني،

اولو، اور بير ايلەگه

بيرلەشيلگن كونلرده.

اونوتمايب ايي سوزنەن

خاترلاڭز مهني ده.

Ыстӧдъяс[веськӧдны]