Яран кыв
Материал из Wikipedia
Яран кыв (яран ненэцяʼ вада) - тайö Яран да Ямал-Яран асвеськӧдлан кытшъясын самодий кыв, матіса чудь-йöгра кывъяслань.
Содержание |
Яран анбур [веськӧдны]
| А а | Б б | В в | Г г | Д д | Е е | Ё ё | Ж ж |
| З з | И и | Й й | К к | Л л | М м | Н н | Ӈ ӈ |
| О о | П п | Р р | С с | Т т | У у | Ф ф | Х х |
| Ц ц | Ч ч | Ш ш | Щ щ | Ъ ъ | Ы ы | Ь ь | Э э |
| Ю ю | Я я | ʼ | ʼʼ |
Грамматика [веськӧдны]
Эмакыв [веськӧдны]
Эмакывлӧн яран кывйын эм куим лыд: ӧтка лыд, кык лыд да уна лыд; сизим вежлӧг:
| Яран ним, юалӧмъяс | Вежӧртас, юалӧмъяс | Пример | Вуджӧдӧм |
|---|---|---|---|
| Именительной (Хибя? Ӈамгэ?) | Нимтан (Мый? Коді?) | Ханена | Вӧралысь |
| Родительной (Хибяʼ? Ӈамгэʼ? Хибяʼ еʼэй?) | Асалан (Мыйлӧн? Кодлӧн?) | Ханена-ʼ | Вӧралысьлӧн |
| Винительной (Хибямʼ? Ӈамгэмʼ?) | Керан (Мыйсӧ? Кодӧс?) | Ханена-мʼ | Вӧралысьӧс |
| Дательно-Направительной (Хибянʼ? Ӈамгэнʼ? Ханяʼ?) | Сетан-Пыран-Матыстчан (Мыйлы? Кодлы? Мыйӧ? Кодӧ? Мыйлань? Кодлань? Кытчӧ?) | Ханена-нʼ | Вӧралысьлы, вӧралысьӧ, вӧралысьлань |
| Местно-Творительной (Хибяхана? Ӈамгэхэна? Ханяна?) | Ина-Керанторъя (Мыйын? Кодын? Мыйӧн? Кодӧн? Кӧни?) | Ханена-хана | Вӧралысьын, вӧралысьӧн |
| Отложительной (Хибяхад? Ӈамгэхэд? Ханяд?) | Босьтан-Петан-Ылыстчан (Мыйлысь? Кодлысь? Мыйысь? Кодысь? Мыйсянь? Кодсянь? Кысянь?) | Ханена-хад | Вӧралысьлысь, вӧралысьсянь |
| Продольной (Хибявна? Ӈамгэвна? Ханямна?) | Вуджан (Мыйӧд? Мыйті? Кодӧд? Кодті) | Ханена-вна | Вӧралысьӧд |
Индан-асалан суффиксъяс [веськӧдны]
Тубка (чер):
| Ӧтка лыд | Вуджӧдӧм | Кык лыд | Вуджӧдӧм | Уна лыд | Вуджӧдӧм |
|---|---|---|---|---|---|
| тубка-в | черӧй | тубка-миʼ | (кыкнаннымлӧн) черным | тубка-ваˮ | черным |
| тубка-р | черыд | тубка-риʼ | (кыкнанныдлӧн) черныд | тубка-раˮ | черныд |
| тубка-да | черыс | тубка-диʼ | (кыкнанныслӧн) черныс | тубка-доˮ | черныс |
Морта нимвежтасъяс [веськӧдны]
| Ӧтка лыд | Вуджӧдӧм | Кык лыд | Вуджӧдӧм | Уна лыд | Вуджӧдӧм |
|---|---|---|---|---|---|
| мань | ме | маниʼ | ми (кыкнан) | маняˮ | ми |
| пыдар | тэ | пыдариʼ | ті (кыкнан) | пыдараˮ | ті |
| пыда | сійӧ | пыдиʼ | найӧ (кыкнан) | пыдоʼ | найӧ |
Кадакывлӧн вежласьӧм [веськӧдны]
Кадакывъяслӧн кывпод пасъяс: -сь (хонёсь - узьны), -зь (ӈамзь - сёйны), -ць (пуць - пӧльыштны).
Илесь (овны):
Теʼны время (Ӧнія кад)
| Ӧтка лыд | Вуджӧдӧм | Кык лыд | Вуджӧдӧм | Уна лыд | Вуджӧдӧм |
|---|---|---|---|---|---|
| иле-дмʼ | ола | иле-ниʼ | (кыкнан) олам | иле-ваˮ | олам |
| иле-н | олан | иле-диʼ | (кыкнан) оланныд | иле-даˮ | оланныд |
| иле | олӧ | иле-ӈахаʼ | (кыкнан) олӧны | иле-ˮ | олӧны |
Ваеравы время (Колян кад)
| Ӧтка лыд | Вуджӧдӧм | Кык лыд | Вуджӧдӧм | Уна лыд | Вуджӧдӧм |
|---|---|---|---|---|---|
| иле-дамзь | олі | иле-нинзь | (кыкнан) олім | иле-ваць | олім |
| иле-нась | олін | иле-динзь | (кыкнан) олінныд | иле-даць | олінныд |
| иле-сь | оліс | иле-ӈаханзь | (кыкнан) олісны | иле-ць | олісны |
Ӈэванда время (Локтан кад)
| Ӧтка лыд | Вуджӧдӧм | Кык лыд | Вуджӧдӧм | Уна лыд | Вуджӧдӧм |
|---|---|---|---|---|---|
| иле-ӈгудмʼ | ола | иле-ӈгуниʼ | (кыкнан) олам | иле-ӈгуваˮ | олам |
| иле-ӈгун | олан | иле-ӈгудиʼ | (кыкнан) оланныд | иле-ӈгудаˮ | оланныд |
| иле-ӈгу | олас | иле-ӈгухуʼ | (кыкнан) оласны | иле-ӈгуˮ | оласны |
Яран кыв вылын лыдакывъяс [веськӧдны]
1 - ӈопой, 2 - сидя, 3 - няхарʼ, 4 - тет, 5 - самляӈг, 6 - матʼ, 7 - сиˮив, 8 - сидндет, 9 - хасую, 10 - юˮ, 11 - ӈопой яӈгня, 20 - сидя юˮ, 21 - сидя юˮ ӈопой, 100 - юрˮ, 1000 - ёнарˮ.