Кузнецов Николай Иванович

Материал из Wikipedia

Никола́й (Никанор[1]) Ива́нович Кузнецо́в (19111944) — Сӧвет Союзса герой (1944), Сӧвет кадся разведчик, партизан. Ас вынӧн сійӧ бырӧдіс война кадӧ нацистскӧй Германияса 11 немеч генералӧс да чинаӧс.

Олан туй[веськӧдны]

Кузнецов Николай чужис 1911 вося сора тӧлысь 14 (27) лунӧ Перым губернияын Екатеринбург уездса Зырянка грездын (ӧні Талица кар, Свердловск обласьт). Грездыслӧн нин нимыс висьталӧ, мый сэнi олӧмаӧсь коми войтыр. Став сертиыс буретш коми йӧз и пуктылӧмаӧсь грездыслы подувсӧ. Зырянка кодь сиктыд Из таладорас и мӧдарас сiйӧ воясас вель уна вӧлӧма, и овлӧмаӧсь сэнi Комиысь кресьтяна, кодъяс «вужъясьлӧмаӧсь» сэтчӧ шудаджык олӧм корсьӧм могысь. Кольӧм нэм заводитчигӧн Зырянкаын артавсьӧма 68 овмӧс. Кузнецовлӧн бать-мамыс вӧлӧмаӧсь коми кресьтяна [2],[3].

Войнаӧдзса кад[веськӧдны]

Николай Кузнецов чужис кресьтянин семьяын, кӧні вӧлі 6 морт. Сылӧн вӧлі Агафья да Лидия ыджыдджык чойяс да Виктор ичӧтджык вок.

Николай Кузнецов помалӧма сизим класс, а сэсся мунӧма велӧдчыны Тюменьса видз-му овмӧс техникумӧ. Но батьыслӧн кулӧм бӧрын бергӧдчӧма чужан грездас. И 1927 воын нин пырӧма велӧдчыны Талица карса вӧр техникумӧ. Чужан грездас ичӧтик Коля велӧдлӧма немеч кыв, кор тӧдмасьлӧма австро-венгерскӧй армияысь вӧвлӧм салдаткӧд, кодi уджалӧма лесникӧн да ёртасьлӧма зонкакӧд.

Вöр техникумын Николай Кузнецов азыма босьтчöма велöдны поляк да украин кывъяс.

Комынöд воясын Николай Кузнецов кутшöмкö кад уджалöма Перым муса Кудымкарын. Пуктöма ассьыс пай колхозъяс котыртöмö. Сэсся тöлка да вежöра том мортöс казялöмаöсь да босьтöмаöсь ОГПУ органъясö.

1930-öд вояс шöрын Николай Кузнецов олöма да уджалöма Сыктывкарын. Служитöма НКВД-ын. Уджыс, майбыр, тырмöма. Сiйö кадö вöрын зiльысь звучник-тысячникъясысь öтдор вöлöмаöсь и сiдз шусяна вредительяс да саботажникъяс. И татшöм войтырсö ковмылöма эрдöдны.

Сыктывкарсянь Николай Ивановичöс босьтöмаöсь уджавны Москваö, госбезопасносьт органъясö. А сэсся пансьöма Ыджыд войнаыд.

Война кад[веськӧдны]

Айму вӧсна Ыджыд тыш воясӧ Николай Кузнецов нӧйтӧма вӧрӧгӧс Дмитрий Медведевлӧн юрнуӧдӧм улын партизан-диверсантъяслӧн «Победители» отрядын.

1942 восянь сiйӧ Пауль Зиберт нимӧн кадысь кадӧ петкӧдчылӧма Ровно карын. Сэнi тӧдмасьлӧма чина фашистъяскӧд, медым тӧдмавны вӧрӧглысь уна гусятор.

Москвасянь индöд серти повтӧм разведчик казнитӧма ыджыд чина немеч-палачьясӧс — Украинаса судья Альфред Функӧс, сьӧм овмӧсса министр Ганс Гельӧс, сылысь секретарь Винтерӧс.

Сэсся Дмитрий Медведев ыстӧма Кузнецовӧс да сылысь ёртъяс Беловӧс да Каминскийӧс Львовӧ. Сэнi Николай Кузнецов пистолетысь лыйӧмӧн виӧма кык генералӧс — Отто Бауэрӧс да Генрих Шнайдерӧс.

1944 вося рака тӧлысь 9 лунӧ Николай Кузнецов веськалӧма бандеровечьяслӧн засадаӧ. Националистъяскӧд вир кисьтана косьын Львов обласьтын Брод районса Боратин сикт дорын тыш дырйи сетӧмаӧсь ловсӧ куимнанныс — Кузнецов, Белов да Каминский.

Война бӧрын Николай Кузнецовӧс дзебӧмаӧсь Львов карбердса Слава мыльк вылын.

СССР киссьӧм бӧрын Николай Кузнецовлысь колясъяссӧ вайӧмаöсь Россияӧ. Танi Геройӧс выльысь дзебӧмаӧсь.

Николай Кузнецовлӧн гуыс Львов карын Слава мыльк вылын.

Паметь[веськӧдны]

Н.Кузнецовлы казьтылана пӧв Екатеринбургын

Библиография[веськӧдны]

Ӧшмӧсъяс[веськӧдны]

Ыстӧдъяс[веськӧдны]

  1. Лукин А.А., Гладков Т.К. Николай Кузнецов. — М. : Мол. гвардия, 1971. — гл.1.
  2. Николай Кузнецов — коми? // "Коми му" газет, 2012 во. Кӧч тӧлысь 29-ӧд лун
  3. Сивкова Анна. "Чистый пермяк" / Что скрывается под этой характеристикой, данной в 30-е годы Николаю Кузнецову — прославленному разведчику, Герою Советского Союза? // Республика, 2007 во. Йирым тӧлысь 27-ӧд лун